جمعى از نويسندگان
258
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
چكيده اين مقاله درصدد پرداختن به مسأله سلوك از ديدگاه استاد آيت الله قاضى طباطبايى است و در ضمن به سلوك در مكاتب عرفانى نوظهور نيز مىپردازد . با توجه به اينكه سلوك در عرفان اسلامى و از منظر عارفانى چون مرحوم قاضى طباطبايى در درون انسان رخ داده و حركت قلبى باطنى است و در اين حركت باطنى منازل و مقاماتى تحقق مىيابد ، آغازى و فرجامى دارد كه آغاز آن از معرفة النفس شروع و فرجام آن رسيدن به اوج قلّه توحيد است اما در عرفانهاى معاصر و نوظهور مبدأ و نقطه آغازين سير ، نفس آدمى است و نقطه پايانى نيز يك نفس تجريد شدة بريده از خدا ، كه يا خدايى مطرح نيست و يا اگر هست يك امر مبهم است و درست در مقابل آنچه عارفان اسلامى گفتهاند . از اين رو مرحوم قاضى طباطبايى در مكتب سلوكى خود همانند بسيارى از عارفان بزرگ ، هدف سلوك را لقاء الله معرفى كرده و شاهراه اصلى آن را معرفة النفس مىدانستند . راه عملى آن را نيز ولايت اهل بيت ، عشق و محبّت ، ضرورت استاد و به مراقبه و فكر و ذكر دعوت مىنمودند امّا اغلب فرقههاى معنويت گراى معاصر بر اومانيزم و انسان محورى تأييد مىورزند و وصول به خدا هدف جدّى آنان نيست و به شريعت چندان اهتمام نمىورزند بلكه روا انگارى را وجهه همت خويش ساختهاند و از عشق و محبّت نيز تنها عشق و محبّت زمينى را اراده مىنمايند ، مرادشان نيز از مديتيشن ، تمركزهاى خاصى است نه مراقبه به معناى ترك معاصى و گناه ، بلكه آنان به دنياگرايى توجه خاصى دارند و بين اين مكاتب نوظهور عرفانى و آنچه قاضى طباطبايى بر آن صحّه مىگذاشتند فاصلهها فراوان است و از اين رو عرفان در مكاتب عرفانى نوظهور ، شبه عرفان است نه عرفان به معناى واقعى آن . نويسنده در تبيين و تفكيك مكتب عرفانى قاضى طباطبايى و مكتبهاى عرفانى معاصر به بيان ويژگىهاى هر كدام جداگانه مىپردازد و شاخصههاى هر كدام را بر مىشمارد .